Logoterapia

Definicja

Logoterapia (gr. logos - słowo, rozum, sens; therapeia - leczenie, troska) to szkoła psychoterapii stworzona przez Viktora Frankla. Frankl określał ją jako „terapię przez sens” - pomoc człowiekowi w odkrywaniu sensu własnego życia. Termin pojawił się po raz pierwszy w 1926 r.; równolegle Frankl używał nazwy analiza egzystencjalna (od 1939 r.).

Trzy filary

Frankl budował logoterapię na trzech założeniach:

1. Wolność woli - człowiek jest uwarunkowany biologicznie, psychicznie i społecznie, ale nie zdeterminowany: zawsze może zająć postawę wobec tego, co go spotyka.
2. Wola sensu - podstawową motywacją człowieka jest dążenie do znalezienia i wypełnienia sensu.
3. Sens życia - życie ma sens w każdych okolicznościach, także w cierpieniu i w obliczu śmierci.

Obraz człowieka

Logoterapia widzi człowieka jako jedność trzech wymiarów: somatycznego, psychicznego i noetycznego (duchowego) - zob. ontologia wymiarowa. To w wymiarze noetycznym mieszkają wolność, odpowiedzialność, sumienie, humor i zdolność do samotranscendencji. Wymiar duchowy nie oznacza tu religijności - choć jej nie wyklucza.

Jak się znajduje sens

Frankl wskazał trzy drogi do sensu: przez to, co dajemy światu (wartości twórcze), co od niego otrzymujemy (wartości przeżyciowe), oraz przez postawę wobec cierpienia, którego nie da się uniknąć (wartości postawy).

Zastosowanie

Logoterapia jest zarówno terapią specyficzną (m.in. przy nerwicach lękowych i natręctwach - techniki intencji paradoksalnej i derefleksji), jak i niespecyficzną - towarzyszeniem człowiekowi w kryzysach sensu, żałobie, chorobie, uzależnieniu czy wypaleniu. Jej idee wykorzystuje się w psychoonkologii, opiece paliatywnej, profilaktyce samobójstw, pedagogice, duszpasterstwie i doradztwie.

Logoterapia a inne szkoły

W przeciwieństwie do psychoanalizy nie szuka przede wszystkim przyczyn w przeszłości, ale kieruje uwagę ku temu, co jest do zrobienia - ku zadaniom i wartościom w przyszłości. Frankl nie odrzucał jednak dorobku Freuda i Adlera: uważał, że logoterapia uzupełnia psychoterapię o wymiar duchowy - zob. Trzecia Wiedeńska Szkoła Psychoterapii.